Dầu mỏ, vàng, trái phiếu và cổ phiếu: Địa chính trị tác động đến giá như thế nào

Thị trường tài chính có thể bị ảnh hưởng mạnh bởi các diễn biến địa chính trị, đặc biệt khi nguồn cung năng lượng, tuyến thương mại hoặc sự ổn định kinh tế bị đe dọa. Nhà đầu tư liên tục cân nhắc tác động kinh tế có thể xảy ra, gán xác suất cho nhiều kịch bản khác nhau và định giá lại tài sản khi những quan điểm đó thay đổi.

Do đó, thị trường tài chính có thể tăng mạnh ngay khi có dấu hiệu đầu tiên của việc hạ nhiệt căng thẳng, kể cả khi một cuộc xung đột vẫn chưa được giải quyết. Chúng có thể đang phản ứng với kỳ vọng về một kịch bản ít tiêu cực hơn thay vì định giá cho hòa bình.

Một nguyên tắc quan trọng là thị trường nhìn về phía trước. Thay vì tập trung vào điều kiện hiện tại, các nhà giao dịch cố gắng dự đoán các diễn biến trong 6–12 tháng tới, vì hoàn cảnh hiện tại đã được phản ánh vào giá.

Căng thẳng địa chính trị gia tăng khiến thị trường tính đến khả năng thiệt hại kinh tế. Điều đó có thể bao gồm nguồn cung bị gián đoạn, năng lượng đắt hơn, lạm phát nhanh hơn, tăng trưởng chậm hơn và điều kiện tài chính chặt chẽ hơn. Những rủi ro như vậy được đưa vào giá trước khi kịch bản xấu nhất thực sự xảy ra.

Lấy Eo biển Hormuz làm ví dụ: nếu căng thẳng khiến eo biển này gặp rủi ro, thị trường dầu có thể định giá khả năng gián đoạn nguồn cung ngay cả khi chưa có thùng dầu thực tế nào rời thị trường. Mức tăng giá sau đó phản ánh nguy cơ gia tăng về một cú sốc nguồn cung trong tương lai.

Quá trình này cũng diễn ra theo chiều ngược lại. Khi các cuộc đàm phán tiến triển hoặc khả năng leo thang quân sự giảm, thị trường có thể nhanh chóng loại bỏ một phần mức phụ phí rủi ro đó. Đó là lý do tại sao chỉ riêng các tiêu đề ngoại giao, không cần một thỏa thuận cụ thể, đôi khi có thể nâng đỡ thị trường.

Phụ phí rủi ro là khoản lợi nhuận bổ sung mà nhà đầu tư yêu cầu để nắm giữ một tài sản mang rủi ro cụ thể. Trong các cuộc khủng hoảng địa chính trị, phụ phí này có thể tăng trên nhiều loại tài sản, dù cách nó truyền dẫn khác nhau.

Dầu mỏ: Phụ phí cho gián đoạn nguồn cung

Trong các cuộc xung đột ở Trung Đông, dầu thô là tài sản bị ảnh hưởng trực tiếp nhất, đặc biệt khi có sự tham gia của các nhà sản xuất lớn hoặc các tuyến vận chuyển chính. Nếu cơ sở hạ tầng năng lượng hoặc các điểm thắt nút quan trọng bị đe dọa, các nhà giao dịch bắt đầu tính đến nguồn cung thấp hơn. Điều đó đẩy giá dầu thô lên ngay cả trước khi bất kỳ gián đoạn nào xảy ra.

Eo biển Hormuz minh họa cho điểm này. Một gián đoạn kéo dài sẽ hạn chế một phần lớn dòng dầu toàn cầu, buộc người mua phải cạnh tranh để có các nguồn cung khác và làm tăng nguy cơ một cú sốc năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, nếu ngoại giao làm giảm khả năng gián đoạn kéo dài, mức phụ phí đó có thể được tháo gỡ. Do đó, giá dầu có thể giảm mạnh trước các tiêu đề hạ nhiệt căng thẳng trước khi lưu lượng vận chuyển trở lại bình thường hoàn toàn.

Vàng: Phụ phí cho sự an toàn

Vàng thường tăng khi bất ổn địa chính trị khiến nhà đầu tư muốn được bảo vệ trước các sự kiện khó lường và khả năng thị trường mất ổn định. Điều đó không phải lúc nào cũng xảy ra, như cuộc chiến Mỹ-Iran năm nay đã cho thấy. Giá năng lượng cao hơn có thể nâng kỳ vọng lạm phát và đẩy lợi suất trái phiếu lên, điều này hỗ trợ đồng USD và lãi suất thực. Những biến động đó có thể làm suy yếu nhu cầu đối với vàng như một nơi trú ẩn an toàn.

Vàng được hỗ trợ mạnh hơn trong các cuộc khủng hoảng địa chính trị khi Federal Reserve có thể bỏ qua tác động ngắn hạn của giá năng lượng cao hơn. Nếu lạm phát không phải là mối lo, lợi suất Treasury thường giảm nhờ hoạt động mua tài sản trú ẩn an toàn và điều đó thường hỗ trợ vàng. Trên thị trường, mọi thứ không bao giờ chỉ đơn giản là đen và trắng.

Trái phiếu: Lạm phát so với tăng trưởng

Trái phiếu có thể đối mặt với những áp lực trái chiều từ xung đột địa chính trị. Trong những giai đoạn lo lắng, nhà giao dịch có thể mua nợ chính phủ để đảm bảo an toàn, làm tăng nhu cầu và đẩy lợi suất giảm. Nhưng các cuộc xung đột đe dọa nguồn cung năng lượng có thể làm tăng kỳ vọng lạm phát. Khi nhà giao dịch cho rằng các ngân hàng trung ương sẽ phải giữ chính sách chặt chẽ hơn, lợi suất có thể leo lên.

Tác động lên tăng trưởng cũng có vai trò. Nếu năng lượng đắt hơn khiến hoạt động kinh tế gặp rủi ro, thị trường có thể bắt đầu định giá mức tăng trưởng yếu hơn và cuối cùng là lãi suất thấp hơn. Do đó, đường đi của lợi suất trái phiếu phụ thuộc vào việc lực nào chi phối trong bối cảnh kinh tế.

Cổ phiếu: Phụ phí cho tăng trưởng và lợi nhuận

Rủi ro địa chính trị đến với thị trường chứng khoán qua nhiều con đường. Năng lượng đắt hơn làm tăng chi phí cho các công ty và hộ gia đình, điều này có thể bóp nghẹt biên lợi nhuận doanh nghiệp và chi tiêu tiêu dùng. Bất ổn cũng có thể kìm hãm các quyết định đầu tư, làm xói mòn niềm tin và nâng chi phí vốn. Sau đó, nhà giao dịch có thể điều chỉnh kỳ vọng lợi nhuận và bán cổ phiếu, đặc biệt khi định giá đang ở mức cao.

Căng thẳng dịu đi có thể tạo ra điều ngược lại. Năng lượng rẻ hơn làm sáng sủa triển vọng tăng trưởng, xoa dịu lo ngại lạm phát và mang đến kỳ vọng về chính sách tiền tệ ít diều hâu hơn. Cùng nhau, những lực đó có thể củng cố cả tăng trưởng kinh tế và dự báo lợi nhuận doanh nghiệp, tạo tiền đề cho một đợt tăng giá khi thị trường định giá lại quan điểm tiêu cực trước đó.

Tóm lại, thị trường liên tục định giá và định giá lại các kỳ vọng, vì vậy những biến động lớn nhất thường đến khi thông tin mới làm thay đổi xác suất được nhận định về leo thang hoặc hạ nhiệt căng thẳng. Điều quan trọng là nắm được những gì đã nằm trong giá và chờ đợi một chất xúc tác làm thay đổi triển vọng.